محمد الريشهري
62
دانشنامه امام مهدى ( ع ) بر پايه قرآن ، حديث و تاريخ ( فارسى )
جوكى هندو نيز معاشرت داشت و بايد اصول حلول روح را از آنها فرا گرفته باشد . او رفته رفته خود را پير كامل دانست و مدّعى مكاشفاتى شد و ادّعا كرد كه در خواب ، خضر عليه السلام را ديدار كرده و از دست او آب حيات نوشيده است . سرانجام ، مدّعى مهدويت شد و تعاليم خود را تدوين كرد و از سوى پيروانش « پير روشن » و از سوى مخالفانش « پير تاريك » لقب گرفت . « 1 » 38 . مهدى صوفى ( 967 - 1022 ق ) احمد بن عبد اللَّه سجلماسى ، معروف به ابن محلى ، صوفىِ شورشىاى بود كه مدّعى شد همان مهدى منتظر است . او در حوالى 980 ق براى تحصيل به فاس رفت و مدّتى طولانى در آن جا ماند . سپس به حج رفت و به تدريج به جنوب مغرب رفت و با رؤساى قبايل مكاتبه كرد و آنان را به تمسّك بر سنّت فرا خواند و چنين شهرت داد كه خودش مهدى فاطمى منتظر است . وى خود را از نسل عبّاس بن عبد المطّلب معرّفى مىكرد . چندى بعد ، او به سجلماسه يورش برد و آن جا را تصرّف كرد و به عدالت رفتار نمود . سپس به تدريج ، بر مراكش نيز مسلّط شد . سپس پادشاه گرديد و تصوّف را رها كرد و سيزده سال و نُه ماه حكومت كرد . در اين هنگام ، يك صوفى ديگر به حمايت از پادشاه مراكش بر وى حمله كرد . و وى را كشت و سر ابن محلى ، براى دوازده سال به ديوار مراكش آويزان بود . يارانش بر اين گمان بودند كه او نمرده ؛ بلكه غيبت كرده است . « 2 » 39 . مردى عجمى ( م 1081 ق ) به گزارش سنجارى و ابن صباغ ، در روز جمعه 26 رمضان 1081 ق ، مردى عجمى
--> ( 1 ) . دانشنامهء ادب فارسى : ج 4 ص 408 . در همين منبع ، با استفاده از مآخذ مختلف ، خلاصهاى از تعاليم وى آمده است . ( 2 ) . الأعلام ، زِرِكلى : ج 1 ص 161 .